‘ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ‘ದಿ ಡೈಲಿ’ ಪಾಡ್ ಕಾಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊನ್ನೆ ಒಂದು ಆಸಕ್ತಿಕರ ಸಂವಾದವನ್ನು ಕೇಳಿದೆ. ಇದು “ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್” ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅತಿಥಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಡಾ. ಲಾರೀ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್. ಈಕೆ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಟಿಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ತಜ್ಞೆ. ಯೇಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಕೋರ್ಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆಯಂತೆ.
ನಮ್ಮ ನಿದ್ರೆಯ ಚಕ್ರಗಳಿಂದ ನಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯವರೆಗೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು “ಆಪ್ಟಿಮೈಜ್” ಮಾಡುವ ಗೀಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಅಂತಿಮ DIY ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ನಾವು ಸರಿಯಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸಿದರೆ, ಸರಿಯಾದ “ಕ್ಷೇಮ” ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಮತೋಲಿತ ಜೀವನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ನಾವು ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಶಾಂತತೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ, ಒತ್ತಡ-ಮುಕ್ತ ಜೀವನದ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ “ಸಂತೋಷವೇ “-ಅಥವಾ ಇದು ಕೇವಲ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟತೆಯ ಒಂದು ರೂಪವೇ?
ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು “ಆಪ್ಟಿಮೈಸ್” ಮಾಡುವ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಲಾರಿ ಸ್ಯಾಂಟೋಸ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ನಾವು ತಪ್ಪು ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರೆ ಪರಿಪೂರ್ಣ, ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಜೀವನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಆಗ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ಪಾಡ್ಕಾಸ್ಟ್ ಕೇಳುವಾಗ ಇದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಓದಿದ್ದ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳು ನೆನಪಾದವು.
‘ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ‘ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಎಂ. ಹೇಬ್ರಾನ್ ಅವರ ಲೇಖನ - Happiness and Its Discontents.
ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ, ಸಂಶೋಧಕರು “ಜೀವನ ತೃಪ್ತಿ” ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂತೋಷವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ - ಜನರನ್ನು ಅವರು ಅವರ ಸದ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಇದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡೇನಿಯಲ್ ಹೇಬ್ರಾನ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ: ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅನೇಕ ಜನರು ಸಹಾ ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ “ತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಹೇಬ್ರಾನ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಇದು ಸಂತೋಷವಲ್ಲ; ಇದು ರಾಜೀನಾಮೆ. “ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿರುವುದು ಎಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನವು ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು”. ನಿಜವಾದ ಸಂತೋಷವು ಆಳವಾದದ್ದು, ಇದನ್ನು ಅವರು “ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ (emotional wellbeing )” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು “ನಿಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಆರಾಮವಾಗಿರುವುದು”. ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ಇರುವುದು.
ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ‘ದಿ ಕ್ರಾನಿಕಲ್’ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಮಾರಿ ರುತಿ ಅವರ ಲೇಖನ - ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಸಹ Happiness and Its Discontents. ಅದನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೂ ಓದಬಹುದು.
ಮಾರಿ ರುತಿ ಅವರು, ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ “ಸಂತೋಷದ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್” ಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮದುವೆ ಅಥವಾ “ಸಮತೋಲಿತ” ವೃತ್ತಿಜೀವನಗಳಷ್ಟೇ ಸಂತೋಷದ ಈಡೇರಿಕೆಯ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂತಹ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಊಹಿಸಬಹುದಾದಂತೆ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲುಬರುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾವು ನಮ್ಮ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ “ನಯಗೊಳಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ” ಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದಾಗ, ನಮ್ಮ “ಜೀವನವನ್ನು” ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. “ ಆತಂಕ”ವು “ಅಸ್ತಿತ್ವದ ವೈಫಲ್ಯ”ದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಮ್ಮನ್ನು ಅನನ್ಯವಾಗಿಸುವ ಉತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ರುತಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ.